Menu:

Laatste update:

16-09-09


Burgers en Stoommachines 1800-1900

* Na de Belgische opstand van 1830 was Maastricht een door Belgische troepen belegerde stad en tot 1840 in Belgische handen. De commandant van de vesting was generaal baron Dibbets. Zijn optreden werd door veel Belgisch gezinde Maastrichtenaren als de oorzaak beschouwd van alle ellende tijdens het beleg. Nog tientallen jaren later dreigden de lokale moeders hun onwillige kinderen met de komst van Dibbets, die ze wel mores zou leren. "Eet je bord leeg, anders komt Dibbets." Derhalve kun je spreken van Dibbets als de "Zwarte piet van Maastricht."

* De Franse schilder Claude Monet verzamelde graag Japanse prenten. Deze prenten hadden een grote invloed op zijn kunstopvattingen. Zijn eerste Japanse prenten komen uit Nederland. Bij een verblijf van enkele maanden in Zaandam, in 1871, ontdekte hij tot zijn verbazing hoe een kruidenier zijn boodschappen met Japanse prenten had ingepakt. Monet ging terug om te proberen er nog meer te krijgen. De kruidenier was blij dat hij van de prenten af was, omdat hij ze niet deugdelijk genoeg vond als pakpapier

* De advocatus diaboli of advocaat van de duivel is bij de heiligverklaringsprocessen in de rooms-katholieke kerk een figuur die alle mogelijke bezwaren tegen de heiligverklaring van een bepaald persoon moet gaan aantonen. Vaak kijken ze dan alleen naar de karaktertrekken of verkeerde gewoonten, zoals de advocaat van de duivel probeerde bij de heiligverklaring van Peerke Donkers (1880-1887). Peerke zou aanmelijk zeer veel sigaren hebben gerookt. Tevergeefs. Tegenover de advocatus diaboli staat de advocatus dei, de advocaat van God.

* Aan de naam van de schepen van de in 1873 opgerichte Holland-Amerikalijn kon je zien of je met een vrachtschip of een passagiersschip te maken had. Passagiersschepen kregen vanaf het begin namen eindigend op -dam. Bijvoorbeeld Statendam, Rotterdam, Nieuw Amsterdam, Volendam, Maasdam. Vrachtschepen kregen namen die eindigden op -dijk, zoals Maasdijk en Poeldijk.

* Het eerste dier dat gekocht werd voor het Zoölogisch Genootschap Natura Artis Magistra (Artis dus), was een Surinaamse boskat voor 12 gulden. Makkelijk bleek het niet om een dierentuin op te zetten. Men kocht enige apen en kreeg een Javaans schaap ten geschenke. Voor 400 gulden werd een panter aangeschaft, die meteen één van de 5 apen opat. En het Surinaams boskatje bezweek na 5 maanden aan de tyfus.

* De Kop van Jut, bekend van de kermis en uit ons spraakgebruik dankt zijn naam aan een moordenaar die in de jaren 1870 het nieuws beheerste. Hij had twee vrouwen met dolkstoten om het leven gebracht in 1872. De moordenaar werd drie jaar later gegrepen. Hendrik Jut. Al in deze tijd moet het bekende kermistoestel de naam van de moordenaar hebben gekregen. "Slaat op het hoofd van Jut!" kon men de kermisexploitanten horen roepen.

* Witlof wordt ook wel Brussels lof genoemd, omdat het voor het eerst werd gekweekt in de botanische tuin in Brussel door de tuinier Fransiscus Bréziers. Deze had zich gedurende de jaren dertig van de 19de eeuw bezig gehouden met het kweken van groente die ook zonder zonlicht wilde groeien. Zijn groente werd pas populair toen er een economische crisis uitbrak in België na 1848. De witlof bracht uitkomst en raakte in de jaren daarna verspreid over heel Europa.

* Waar komt "de boycot" vandaan? Van Charles Cunningham Boycott. Deze Engelsman was de beheerder van het landgoed van Lord Erne in Ierland. Hij werd door de in 1879 opgerichte Irish Land League, een Ierse onafhankelijkheidsbeweging, systematisch geboycot, Boycott vluchtte zelf naar Amerika en werd vergeten, maar zijn naam blijft voortleven bij de boycot-acties.

* Het ontstaan van de opera La Bohème van Puccini. Het verhaal gaat dat Puccini op een avond in Padua een café bezocht en daar de zoon van Multatuli tegen het lijf liep, Edu Douwes Dekker. "Verdomd," zei Puccini, "ik ben in de stemming om een opera te schrijven en nu heb ik geen libretto." Edu Douwes Dekker had net het boek "Scènes de la vie de la Bohème" van Murger gelezen en hij vond het prachtig. Zou dat niet iets zijn? Puccini las het en ging onmiddellijk op zoek naar een aantal librettisten. Zo zou La Bohème zijn ontstaan.

* Het lichaam van de beroemde Britse zendeling en ontdekkingsreiziger David Livingstone is in 1874 in de Westminster Abbey in Londen bijgezet, maar wel zonder hart. Zijn hart had hij letterlijk verpand aan Afrika. Zijn hart ligt begraven bij het Bangweulumeer in Zambia.

* "Famous last words". Op 9 mei in het jaar 1864 staan in de Amerikaanse Burgeroorlog het Noordelijk leger van Grant en het Zuidelijke leger van Lee tegenover elkaar in Spotsylvania in Virginia. Ene zekere generaal J.Sedgwick staat in een loopgraaf recht op. Hij wordt hierop gewaarschuwd door een soldaat, dat dat wel eens gevaarlijk kon zijn in verband met de sluipschutters die actief waren. Waarop de generaal antwoordde: "Don't worry, they couldn't hit an elephant from this distance." Dit waren dus zijn laatste woorden, voordat hij werd neergeschoten.

* De hiervoor al even genoemde beroemde Generaal Grant, stond er op dat zijn vlees, die hij kreeg te eten absoluut droog moest zijn. Want alleen de gedachte al aan bloed maakte hem ziek.

* Deze zelfde Grant heeft ooit een paardenmenner 6 uur aan de boom vastgebonden, omdat die een paard zou hebben mishandeld. De volgende dag echter joeg Grant bij een veldslag ongeveer 7 duizend soldaten de dood in.

* Op de volgende manier is het Rijksmuseum aan de spottend bedoelde bijnaam "bisschoppelijk paleis" gekomen. Deze bijnaam werd namelijk gelijk na de opening in 1885 gebruikt. De opening werd zelfs een "wijding" genoemd. Niet-katholieken beschuldigden namelijk de rooms-katholieke architect Pierre Cuypers van het gebruik van gotische stijlelementen die typerend waren voor het emanciperend katholicisme. Dit achtte men ongepast voor een nationaal museum. Een fel criticus was de gezaghebbende schrijver Carel Vosmaer. Deze omschreef het museum als "de bontgesmukte woning van een rijk geworden parvenu" en zag het gebouw met zijn eigenaardige stijl als "het droevigste gebouw dat men voor een museum kan uitdenken".

..1..